Göz Pınarı Tıkanıklığı Nedir?

Göz pınarı tıkanıklığı, günlük dilde gözyaşının buruna boşalmasını sağlayan yollardaki daralma veya tıkanma için kullanılan bir ifadedir. Gözde sulanma, kirpiklerde çapaklanma ve gözün buruna yakın köşesinde şişlik görülebilir. Sorun yalnızca gözün görünen iç köşesinde olmayabilir; gözyaşı kanalının farklı bölümleri etkilenebilir.

Her sulanan gözde kanal tıkanıklığı bulunmaz. Göz kuruluğu, alerji, kapak sorunları ve göz yüzeyindeki tahriş de sulanmaya neden olabilir. Tıkanıklığın yeri ve nedeni muayeneyle belirlenmeden damla ya da masaj gibi bir uygulamanın herkese uygun olduğu söylenemez.

Gözyaşı göz yüzeyine yayıldıktan sonra üst ve alt kapağın buruna yakın bölümündeki küçük açıklıklardan toplanır. İnce kanallardan gözyaşı kesesine, oradan da buruna doğru ilerler. Bu yoldaki geçiş azaldığında gözyaşı kapak kenarından yanağa taşabilir.

Bu nedenle göz pınarı, gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalı aynı yapı değildir. Halk arasında kullanılan “göz pınarı tıkandı” ifadesi, tıkanıklığın tam yerini açıklamaz. Tedaviyi belirleyen konulardan biri de geçiş sorununun hangi düzeyde olduğudur.

Sürekli veya aralıklı göz yaşarması, çapaklanma, sabah kirpiklerin yapışması ve tekrarlayan akıntı görülebilir. Şikâyet tek gözde ya da iki gözde olabilir. Rüzgâr, soğuk hava veya burun tıkanıklığı sırasında sulanma daha belirgin hâle gelebilir.

Gözün iç köşesinde ağrılı kızarıklık ve şişlik gelişmesi, gözyaşı kesesinde enfeksiyon olasılığını düşündürür. Ateş veya genel durum bozukluğu eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Şişliği sıkarak boşaltmaya çalışmak uygun değildir.

Bebeklerde kanalın buruna açılan ucundaki ince zarın açılmamış olması sık karşılaşılan bir nedendir. Yaşamın erken dönemlerinden itibaren sulanma ve çapaklanma görülebilir. Birçok bebekte kanal ilk yıl içinde açılabilir; takip planı belirtilere ve muayene bulgularına göre yapılır.

Sulanmaya belirgin ışık hassasiyeti, korneada bulanıklık veya gözde büyüme eşlik ediyorsa yalnızca kanal tıkanıklığı düşünülmemelidir. Doğuştan glokom gibi daha farklı hastalıkların dışlanması gerekir. Bebeklerde göz şikâyetinin nedenini yalnızca dış görünümünden belirlemek mümkün değildir.

Yetişkinlerde gözyaşı yollarının daralması, önceki enfeksiyonlar, yaralanmalar veya burun ve göz çevresine ait sorunlar değerlendirilebilir. Göz kapağının konumu ve gözyaşını toplama işlevi de önemlidir. Sulanmanın ne zamandır olduğu ve daha önce ameliyat geçirilip geçirilmediği hekime bildirilmelidir.

Bebeklerdeki kendiliğinden açılma beklentisi yetişkinlere doğrudan uygulanamaz. Tek taraflı ve uzun süren sulanma, tekrarlayan gözyaşı kesesi şişliği veya kanlı akıntı varsa ayrıntılı değerlendirme gerekir. Belirtilerin yalnızca damlayla bastırılması altta yatan geçiş sorununu çözmeyebilir.

Muayenede göz yüzeyi, kapaklar, gözyaşı açıklıkları ve buruna yakın bölge incelenir. Görme değerlendirmesi ve eşlik eden hastalıkların araştırılması da önemlidir. Yaşa ve şikâyete göre boya kaybolma testi veya gözyaşı yollarının yıkanması gibi yöntemler kullanılabilir.

Her hastada aynı tetkikler gerekli değildir. Önce sulanmanın aşırı gözyaşı üretiminden mi, dışarı akışın bozulmasından mı kaynaklandığı anlaşılmaya çalışılır. Gerekli durumlarda burun içi yapılar da değerlendirmeye katılır.

Bebeklerde uygun görülen durumlarda gözyaşı kesesine yönelik masaj önerilebilir. Uygulamanın yeri ve tekniği hekim tarafından aileye gösterilmelidir. Ağrılı, kızarık şişlik veya ateş varsa evde masajla devam etmek yerine değerlendirme gerekir.

Antibiyotikli damlalar gerekli olduğunda akıntı ve enfeksiyon için kullanılır; tıkalı kanalı doğrudan açmaz. Bu nedenle sürekli damla kullanmak kalıcı bir çözüm olarak düşünülmemelidir. Yetişkinlerde masajın tıkanıklığı gidereceği varsayılmamalıdır.

Bebeklerde takip sırasında düzelmeyen veya ciddi yakınmalara neden olan tıkanıklıklarda sondalama değerlendirilebilir. Bazı durumlarda silikon tüp veya başka girişimler gerekebilir. İşlemin zamanı yalnızca takvim yaşına göre değil, belirtiler ve gözün durumuyla birlikte belirlenir.

Yetişkinlerde tıkanıklığın düzeyine göre farklı işlemler uygulanabilir. Gözyaşı kesesi ile burun arasında yeni bir geçiş oluşturan cerrahiler bunlar arasındadır. Ayrıntılı uygulama bilgileri gözyaşı kanal tıkanıklığı tedavisi sayfasında bulunur.