Trifokal Lens ile EDOF Lens Arasındaki Farklar Nelerdir?

Trifokal lensler uzak, ara ve yakın mesafeler için üç odak oluşturmayı; EDOF lensler ise net görülen mesafe aralığını uzatmayı amaçlayan göz içi merceklerdir. Trifokal lenslerde yakın görmede gözlük ihtiyacının azaltılması daha fazla öne çıkarken EDOF lenslerde uzak ve ara mesafe görüşü ön plandadır. Küçük yazıları okumak için her iki grupta da gözlük gerekebilir.

Bu fark, bir lensin herkes için daha iyi olduğu anlamına gelmez. Gece araç kullanma, bilgisayar çalışma mesafesi, kitap okuma alışkanlığı ve gözün sağlık durumu birlikte değerlendirilir. EDOF adı altında farklı optik tasarımlar bulunduğundan bütün EDOF merceklerin aynı görme kalitesini veya aynı ışık etkilerini sağlayacağı söylenemez.

Trifokal lens, katarakt ameliyatında veya uygun hastada refraktif lens değişiminde doğal göz merceğinin yerine yerleştirilen üç odaklı bir göz içi lenstir. Uzak, ara ve yakın mesafeler arasında günlük işleri gözlüksüz yapabilme olasılığını artırmayı hedefler. Göze takılıp çıkarılan kontakt lenslerden farklıdır.

Işığın farklı odaklara dağıtılması, bazı kişilerde ışık çevresinde halkalar, parlama veya düşük ışıkta görme kalitesinde değişiklik oluşturabilir. Yakın görme avantajı değerlendirilirken bu optik etkiler de konuşulmalıdır. Ayrıntılı bilgi trifokal lens rehberinde yer almaktadır.

EDOF, genişletilmiş odak derinliğini ifade eder. Amaç tek bir uzak odağın ötesinde daha geniş bir net görme aralığı elde etmektir. Uzak ve bilgisayar gibi ara mesafe işleri öne çıkabilir; küçük punto okuma veya çok yakın çalışma için gözlük ihtiyacı devam edebilir.

EDOF lenslerin optik mekanizmaları aynı değildir. Difraktif, difraktif olmayan veya farklı teknolojileri birleştiren tasarımlar bulunabilir. Bu yüzden “EDOF hiç ışık halkası yapmaz” veya “bütün mesafeleri gözlüksüz gösterir” gibi kesin ifadeler doğru değildir. EDOF lens sayfasında değerlendirme süreci açıklanmıştır.

Uzak görme her iki lens grubunda da hedeflenebilir. Sonuç yalnızca merceğin adına bağlı değildir; doğru biyometri, ameliyat sonrası kalan numara, astigmatizma ve gözün diğer dokularının sağlığı da önemlidir. Retina veya görme sinirindeki bir hastalığı lensin optik tasarımı ortadan kaldırmaz.

Ara mesafe bilgisayar, mutfak tezgâhı ve benzeri günlük işler açısından değerlendirilir. Trifokal lensler bu mesafe için ayrı bir odak sunarken EDOF lensler genişletilmiş netlik aralığıyla destek sağlamayı hedefler. Yakın mesafede ise trifokal lensler çoğunlukla daha fazla gözlüksüz okuma beklentisiyle değerlendirilir; gerçek performans modele ve kişiye göre değişir.

Çok yakın çalışma ve küçük yazılar öncelikliyse trifokal tasarımın yakın odağı avantaj sağlayabilir. Bunun karşılığında ışık etkilerine duyarlılık ve gece görüş beklentisi konuşulmalıdır. EDOF tercih eden bir kişi, küçük yazılar için yakın gözlüğü kullanmayı kabul edebilir. Hiçbir seçenek gözlüğün kesin olarak bırakılacağını garanti etmez.

Halo, ışık kaynaklarının çevresinde halka görülmesidir. Parlama ve kamaşma da ameliyat sonrası fark edilebilen optik yakınmalardır. Trifokal lenslerde ışığın farklı odaklara ayrılması bu etkileri ortaya çıkarabilir. Bazı EDOF tasarımları bu yakınmaları azaltmayı hedeflese de tamamen ortadan kaldırmaz.

Gece sürüşü yoğun olan kişi bunu ameliyat öncesinde açıkça belirtmelidir. Işık etkilerinin ne kadar tolere edileceği kişiden kişiye değişir. Ameliyat sonrası belirgin yakınma yalnızca “alışma süreci” olarak kabul edilmemeli; göz yüzeyi, kalan numara ve diğer olası nedenler değerlendirilmelidir.

Uygun gözlerde her iki lens grubunun torik seçenekleri değerlendirilebilir. Torik özellik astigmatizmayı azaltmaya yöneliktir; trifokal veya EDOF özelliği ise odak düzenini tanımlar. Bunlar birbirinin yerine kullanılan terimler değildir.

Kornea ölçümleri, astigmatizmanın düzenli olup olmadığı ve lensin planlanan ekseni değerlendirilir. Daha önce lazer ameliyatı geçirilmişse lens hesaplamasında bu bilgi önemlidir. Trifokal torik ve EDOF torik seçenekleri ayrı rehberlerde açıklanmıştır.

Görme düzeyi, gözlük numarası, kornea yapısı, göz yüzeyi ve biyometri incelenir. Retina, makula ve görme sinirinin durumu değerlendirilir; gereken hastalarda ek görüntüleme yapılır. Ölçümleri etkileyebilen göz kuruluğu gibi sorunların önce düzenlenmesi gerekebilir.

Makula hastalığı, belirgin görme siniri hasarı veya düzensiz kornea bazı merceklerin uygunluğunu azaltabilir. Böyle bir durumda monofokal lens gibi alternatifler konuşulabilir. Seçim yalnızca kişinin yaşı, lensin fiyatı veya “akıllı lens” ifadesi üzerinden yapılmaz.

Gün içinde en çok kullanılan görme mesafeleri, meslek, gece sürüşü ve gözlük takmaya ilişkin beklenti paylaşılmalıdır. Örneğin sürekli bilgisayarda çalışan biriyle çok yakın mesafede el işi yapan birinin öncelikleri aynı olmayabilir. İki gözün birlikte nasıl planlanacağı da değerlendirilir.

Samsun’da lens değerlendirmesi sırasında mevcut gözlükler, eski ameliyat bilgileri ve varsa önceki göz ölçümleri getirilebilir. Ameliyatın yararları, sınırlılıkları ve olası ek gözlük ihtiyacı birlikte konuşularak karar verilmelidir.