Katarakt Ameliyatı Sonrası Çift Görme

Katarakt ameliyatı sonrası çift görme, tek gözde ya da iki göz açıkken görülebilir. Kaynağı belirlenmeden normal kabul edilmemeli, göz hekimine bildirilmelidir.

Bir nesnenin iki görüntüsünü görmekle görüntünün yalnız bulanık olması aynı değildir. Şikâyetin ne zaman başladığı, bir göz kapatılınca değişip değişmediği ve eşlik eden belirtiler değerlendirmeyi yönlendirir. Bu yazı, Samsun göz doktoru Doç. Dr. Muhammed Mustafa Kurt’un sitesinde, olası nedenleri ve izlenecek yolu açıklamak için hazırlanmıştır.

Çift görme ameliyat sonrasında ortaya çıkabilir; ancak her hastada beklenen, zararsız bir iyileşme belirtisi sayılmaz. Geçici göz yüzeyi değişiklikleriyle ilişkili olabileceği gibi gözlerin birlikte çalışmasını etkileyen farklı bir sorun da bulunabilir. Yeni başlayan yakınmayı ameliyatı yapan hekime bildirmek gerekir. [1, 2]

Ameliyatın temelinde bulanık doğal merceğin yapay mercekle değiştirilmesi vardır. FAKO yöntemiyle katarakt ameliyatı sonrasında gözlük ihtiyacının değişmesi mümkündür. Buna karşılık, iki ayrı görüntü görmek yalnızca yeni merceğe alışma şeklinde açıklanmamalıdır. Muayene, ameliyatla ilişkili ve ilişkisiz nedenleri ayırır.

Bulanık görmede nesne net seçilemez; çift görmede aynı nesnenin iki görüntüsü algılanır. Görüntüler yan yana, üst üste veya çapraz olabilir. Gölgelenme ise silik ikinci bir kenar şeklinde tarif edilebilir. Bu anlatımlar birbiriyle örtüşebildiğinden hastanın kendi tarifinin muayeneyle karşılaştırılması önemlidir.

Etkilenen göz tek başına açıkken ikinci görüntü sürüyorsa monoküler diplopi düşünülebilir. Gözyaşı tabakasının düzensizliği, astigmatizma veya gözün optik yapısındaki sorunlar araştırılır. Göz kırpmakla değişen gölgelenme yüzey sorunlarını düşündürebilir; fakat tek başına tanı koydurmaz. [1, 3]

İki göz birlikte açıkken oluşan ve hangi göz kapatılırsa kapatılsın kaybolan çift görme binoküler tiptedir. Gözlerin aynı hedefe yeterince uyumlu yönelmemesiyle ilişkili olabilir. Göz kasları, bunları yöneten sinirler ve önceki şaşılık öyküsü değerlendirilir. Evdeki gözlem muayenenin yerine geçmez. [3]

Aniden başlayan çift görmede aynı gün tıbbi değerlendirme gerekir. Şiddetli baş ağrısı, yeni göz bebeği farklılığı, konuşma bozukluğu veya kol ve bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa acil yardım alınmalıdır. Yakın zamanda ameliyat geçirilmiş olması, başka acil nedenleri dışlamaz. [1]

Ameliyatlı gözde artan ağrı, belirgin kızarıklık veya görmede ani azalma varsa rutin kontrol gününü beklemeyin. Yeni ışık çakmaları, aniden artan uçuşmalar ve görmede perde hissi de gecikmeden değerlendirilmelidir. Başvururken ameliyat tarihini ve belirtilerin başlangıcını belirtin. [4]

Nedenler gözün yüzeyinden merceğin konumuna, gözlük numarasından gözlerin birlikte çalışmasına kadar uzanır. Aynı hastada birden fazla etken bulunabilir. Görüntünün hangi mesafede ve hangi bakış yönünde çiftleştiği, tek veya iki gözle oluşması kadar değerlidir.

Göz yüzeyini kaplayan gözyaşı filmi düzensizleştiğinde görüntü dalgalanabilir veya gölgelenebilir. Kornea ödemi, yani gözün saydam ön tabakasında şişlik, daha çok bulanıklık ve ışık saçılması yapabilir; her bulanıklık gerçek çift görme değildir. Kalan astigmatizma da optik değerlendirmede dikkate alınır.

Kuruluğa bağlı yakınmalarda göz kuruluğu tedavisi değerlendirilir. Damlayla kısa süreli rahatlama, diğer nedenlerin dışlandığı anlamına gelmez. Ameliyat sonrası reçete edilen damlaları kendi kararınızla kesmeyin veya değiştirmeyin; göz yüzeyi tedavisini cerrahınızla birlikte planlayın.

Yalnız bir göz ameliyat edildiğinde iki gözün numarası arasında fark oluşabilir; buna anizometropi denir. Görüntülerin büyüklüğünün farklı algılanmasına ise anizeikoni adı verilir. Bu farklar iki görüntüyü birleştirmeyi zorlaştırabilir. Ancak her numara farkı çift görmeye yol açmaz; ölçüm ve belirtiler birlikte değerlendirilir. [2]

Yapay merceğin merkezden uzaklaşması veya konumunun değişmesi optik yakınmalara katkıda bulunabilir. Muayenede merceğin yerleşimi ve onu destekleyen yapılar incelenir. Gece ışık çevresindeki halka veya parlamalar tek başına mercek kayması anlamına gelmez. Yeni belirtiler araştırılmadan mercek değişimi gerektiğine karar verilmez. [5]

Önceden dengelenmiş bir şaşılık, görme koşulları değiştiğinde belirginleşebilir. Çocuklukta göz kayması, göz kapama tedavisi veya şaşılık ameliyatı geçirenler bu bilgiyi paylaşmalıdır. Göz kaslarını ve sinirlerini etkileyen durumlar da araştırılır. Katarakt sonrasındaki her çift görmenin nedeni doğrudan mercek değildir. [2]

Herkes için geçerli bir gün veya hafta sayısı yoktur. Göz yüzeyine bağlı dalgalanmalarla göz hizalanmasına bağlı çift görmenin seyri farklıdır. Bazı yakınmalar iyileşmeyle azalırken bazıları gözlük, yüzey tedavisi veya başka bir yaklaşım gerektirir. Süreyi söyleyebilmek için önce neden belirlenmelidir. [3]

Takip önerilmiş olması, yeni veya kötüleşen belirtilerde beklemek gerektiği anlamına gelmez. İyileşme eğilimi, okuma güçlüğü ve günlük yaşam üzerindeki etkiler kontrolde konuşulmalıdır. Şikâyetin yalnız zaman zaman olması da değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Hekim önce başlangıç zamanını, hangi gözün ameliyat edildiğini, eski gözlükleri ve kullanılan damlaları sorgular. Görme keskinliği ve gözlük numarası ölçülür; gözyaşı filmi, kornea, göz içi mercek ve gerektiğinde retina incelenir. Göz hareketleri ve kayma ölçümleri binoküler yakınmalarda önemlidir.

Şikâyetin uzak veya yakında artması, başın belli bir pozisyonunda değişmesi ve gün içinde dalgalanması muayeneye yardımcı olur. Her hastaya aynı testler gerekmez. Bulgulara göre ek görüntüleme, şaşılık değerlendirmesi veya nörolojik inceleme planlanabilir. Ameliyat notlarınızı ve önceki reçetelerinizi yanınıza alın.

Tedavi, yalnız görüntüyü bastırmaya değil, saptanan nedene göre planlanır. Muayene yapılmadan tek bir damla, egzersiz ya da yeni ameliyat önerilemez. Tedavinin hedefi ve kontrol aralıkları hastanın bulgularına, iyileşme sürecine ve günlük ihtiyaçlarına göre belirlenir.

Kuruluk saptanırsa hekim uygun göz yüzeyi tedavisini düzenleyebilir. Kırma kusuru veya iki göz arasındaki numara farkında gözlük ya da seçilmiş durumlarda kontakt lens seçenekleri değerlendirilir. Yeni gözlük ölçümünün zamanı iyileşmeye göre belirlenir; mevcut gözlüğünüzü kullanıp kullanamayacağınızı kontrol sırasında sorun.

Uygun binoküler çift görme olgularında prizmatik gözlük görüntülerin birleştirilmesine yardımcı olabilir. Her kayma türüne uygun değildir; özellikle farklı bakış yönlerinde etkisi değişebilir. Geçici veya kalıcı seçenek, ölçümlerin seyrine göre belirlenir. Mercek konumuna veya göz kaslarına yönelik cerrahi yalnız gerekli hastalarda değerlendirilir. [2, 3]

Katarakt ameliyatı sonrası çift görme, nedeni belirlenerek ele alınmalıdır. Tek gözdeki gölgelenmeyle iki gözün uyum sorunu aynı yaklaşımı gerektirmez. Yeni yakınmayı hekiminize bildirin; ani başlangıç veya eşlik eden tehlike belirtilerinde değerlendirmeyi geciktirmeyin.