YAG Lazer Cerrahisi

YAG lazer cerrahisi, Neodimiyum-YAG (Nd:YAG) lazer teknolojisi kullanılarak göz içi yapılarda kesme, açma veya parçalama işlemlerinin gerçekleştirildiği noninvaziv bir tedavi yöntemidir. YAG lazer, çok kısa süreli ve yüksek enerjili ışık atımları üreterek hedef dokuda fotodistrüksiyon adı verilen bir mekanizmayla etkisini gösterir. Bu mekanizma sayesinde çevre dokulara zarar vermeden yalnızca hedeflenen yapıda hassas ve kontrollü bir açıklık veya parçalanma oluşturulur. YAG lazer, ameliyathane ortamı gerektirmeden poliklinik koşullarında uygulanabilen, kısa süreli ve hasta konforu yüksek bir işlemdir.

YAG lazer cerrahisi göz hekimliğinde birden fazla endikasyonda yaygın biçimde kullanılmaktadır. Katarakt ameliyatı sonrası gelişen arka kapsül bulanıklığının tedavisinden dar açılı glokomda acil müdahaleye, vitreus opasitelerinin parçalanmasından pupiller membranların açılmasına kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir. İşlem sırasında göz içine herhangi bir alet girilmediğinden cerrahi riskleri klasik ameliyatlara kıyasla son derece düşüktür. Hastanın günlük yaşamına dönüşü hızlıdır ve çoğu durumda işlem sonrası özel bir kısıtlama gerekmez.

YAG Lazer Nerelerde Kullanılır?

YAG lazer cerrahisinin en yaygın uygulama alanı katarakt ameliyatı sonrası gelişen arka kapsül opasifikasyonunun (ikincil katarakt) tedavisidir. Katarakt cerrahisinde yapay lensin yerleştirildiği kapsül kese zamanla hücresel çoğalma nedeniyle bulanıklaşabilir ve görmeyi yeniden bozabilir. YAG lazer kapsülotomi ile bu bulanıklaşmış kapsülde bir açıklık oluşturularak ışığın tekrar engelsiz biçimde retinaya ulaşması sağlanır. Bu endikasyon, YAG lazer uygulamalarının büyük çoğunluğunu oluşturur.

Dar açılı ve kapalı açılı glokom tedavisinde YAG lazer iridotomi ikinci en sık kullanım alanıdır. İris periferinde açılan küçük bir delik ile göz içi sıvısının alternatif bir yoldan drene olması sağlanarak açı kapanması riski azaltılır. Bunların dışında YAG lazer, vitreus içi opasitelerin (floaterlerin) parçalanmasında (vitreus lazer vitreoliziis), ameliyat sonrası gelişen pupiller membranların açılmasında, göz içi lens üzerinde oluşan birikintilerin temizlenmesinde ve bazı özel durumlarda göz içi sıvı akışını engelleyen yapıların düzeltilmesinde kullanılabilir. Her endikasyonda lazer parametreleri ve uygulama tekniği hedef yapıya göre farklılık gösterir.

YAG Lazer Kapsülotomi Nasıl Yapılır?

YAG lazer kapsülotomi poliklinik ortamında topikal anestezi (uyuşturucu göz damlası) ile gerçekleştirilen kısa süreli bir işlemdir. İşlem öncesinde göz bebeğinin genişletilmesi amacıyla midriyatik damlalar uygulanır. Göz bebeğinin genişlemesi cerrahın arka kapsülü daha net görmesini ve lazer uygulamasını daha kontrollü biçimde gerçekleştirmesini sağlar. Hasta yarık lamba (biyomikroskop) cihazının önüne oturtulur ve göz yüzeyine özel bir kontakt lens yerleştirilir. Bu lens lazer ışınını odaklayarak hedef yapıya yönlendirmeye yardımcı olur ve göz hareketlerini stabilize eder.

Cerrah biyomikroskop aracılığıyla bulanıklaşmış arka kapsülü görüntüler ve YAG lazer atımlarını kapsül yüzeyine yönlendirir. Lazer atımları kapsülde küçük açıklıklar oluşturarak merkezi bir pencere açar. Bu pencere yapay lensin optik merkezine denk gelecek biçimde oluşturulur ve ışığın retinaya doğrudan ulaşması sağlanır. İşlem sırasında hasta hafif ışık çakmaları ve tıklama sesi algılayabilir ancak ağrı hissetmez. Kapsülotomi genellikle birkaç dakika içinde tamamlanır ve işlem sonrası hasta hemen günlük aktivitelerine dönebilir. Görme düzelmesi çoğu hastada işlemin hemen ardından veya birkaç saat içinde belirginleşir.

YAG Lazer İridotomi (Glokom Tedavisi)

YAG lazer iridotomi, dar açılı ve kapalı açılı glokomun tedavisi ve önlenmesinde uygulanan standart bir lazer işlemidir. Bu yöntemde irisin periferik bölgesinde lazer ile küçük bir tam kat delik açılır. Bu açıklık göz içi sıvısının (aköz hümör) arka kamaradan ön kamaraya alternatif bir geçiş yolu oluşturmasını sağlar. Böylece iris kökünün arkasında biriken sıvı basıncı azalır, iris geriye çekilir ve ön kamara açısı genişleyerek trabeküler ağa erişim iyileşir. Bu mekanizma, pupiller blok adı verilen ve açı kapanmasının en sık nedeni olan durumu ortadan kaldırır.

İridotomi, akut açı kapanması krizinde acil müdahale olarak uygulanabileceği gibi dar açı tespit edilen hastalarda profilaktik amaçla da yapılır. Bir gözde akut kriz gelişmiş hastalarda diğer göze profilaktik iridotomi uygulanması, aynı tablonun diğer gözde de gelişme riskini büyük ölçüde azaltır. İşlem topikal anestezi altında poliklinik ortamında gerçekleştirilir. İris periferindeki ince bir bölge hedeflenir ve birkaç lazer atımıyla tam kat bir açıklık oluşturulur. İridotomi genellikle üst kadrandaki irisin göz kapağı tarafından örtülen bölgesine yapılır. Böylece açıklık kozmetik açıdan görünmez kalır ve ışık geçişine bağlı rahatsızlık en aza indirilir.

YAG Lazer ile Vitreus Kanaması Tedavisi

YAG lazer, vitreus boşluğundaki belirli patolojilerin tedavisinde de kullanılabilen bir yöntemdir. Vitreus lazer vitreolizisi olarak adlandırılan bu uygulamada göz içinde hareket eden ve görmeyi rahatsız eden yoğun vitreus opasiteleri (floaterler) lazer enerjisiyle parçalanarak küçültülür. Lazer atımları opak vitreus yapılarına yönlendirilerek bu yapıların buharlaştırılması veya daha küçük parçalara ayrılarak görme ekseninden uzaklaştırılması hedeflenir. Bu uygulama her floater vakası için uygun değildir ve yalnızca belirli boyut ve lokalizasyondaki opasitelerde değerlendirilir.

Vitreus kanamasına bağlı olarak oluşan organize kan pıhtıları veya hyaloid membranın arkasında biriken subhyaloid kanamalar da bazı durumlarda YAG lazer ile tedavi edilebilir. Premakular subhyaloid kanamalarda lazer ile hyaloid membranda bir açıklık oluşturularak biriken kanın vitreus boşluğuna drene olması ve böylece makulanın üzerindeki baskının kaldırılması sağlanabilir. Bu uygulama seçilmiş vakalarda vitrektomi cerrahisine alternatif olarak değerlendirilebilir. Vitreus patolojilerine yönelik YAG lazer uygulamaları, retina ve lens gibi hassas yapılara yakınlık nedeniyle deneyimli bir retina uzmanı tarafından dikkatli bir değerlendirme sonrasında uygulanmalıdır.

YAG Lazer Kimlere Uygulanır?

YAG lazer kapsülotomi, katarakt ameliyatı geçirmiş ve arka kapsül bulanıklığına bağlı görme kaybı gelişmiş tüm hastalara uygulanabilir. Arka kapsül opasifikasyonu katarakt ameliyatı sonrası hastaların önemli bir bölümünde aylar veya yıllar içinde gelişebilen yaygın bir durumdur. Hastanın görme kaybı yakınması, muayenede saptanan kapsül bulanıklığı ile uyumlu olduğunda kapsülotomi endikasyonu doğar. YAG lazer iridotomi ise dar açılı glokom tanısı alan, akut açı kapanması krizi geçiren veya dar açı saptanarak profilaktik müdahale gereken hastalarda uygulanır.

YAG lazer uygulamasının kontrendike olduğu bazı durumlar mevcuttur. Aktif göz içi inflamasyonun bulunduğu hastalarda lazer uygulaması inflamasyonu şiddetlendirebileceğinden tedavi öncesinde inflamasyonun kontrol altına alınması gerekir. Kornea ödemi veya yoğun kornea opasitesi lazer ışınının hedefe ulaşmasını engelleyebilir ve işlemin güvenli biçimde gerçekleştirilmesini zorlaştırabilir. Lazer kapsülotomide göz içi lensin pozisyonunun stabil olmadığı veya kapsül desteğinin yetersiz olduğu durumlarda işlem öncesi dikkatli bir değerlendirme gerekir. Vitreus lazer vitreolizisinde ise floaterlerin retinaya veya lense çok yakın konumda bulunması lazer uygulamasını kontrendike kılabilir.

YAG Lazer Öncesi Hazırlık

YAG lazer uygulaması öncesinde özel bir hazırlık süreci genellikle gerekmez ve işlem poliklinik koşullarında aynı gün içinde gerçekleştirilebilir. Kapsülotomi uygulanacak hastalarda göz bebeğinin genişletilmesi amacıyla midriyatik damlalar işlemden yaklaşık 15 ila 30 dakika önce uygulanır. Göz bebeğinin yeterince genişlemesi arka kapsülün net biçimde görüntülenmesi ve lazer uygulamasının kontrollü gerçekleştirilmesi açısından önemlidir. İridotomi uygulanacak hastalarda ise göz bebeğinin daraltılması amacıyla miyotik damlalar uygulanabilir çünkü daralmış iris dokusunda lazer ile açıklık oluşturmak daha kolaydır.

İşlem öncesinde göz içi basıncının geçici olarak yükselmesini önlemek amacıyla apraklonidin veya brimonidin içeren göz damlası uygulanabilir. Hastanın kullanmakta olduğu göz damlaları ve sistemik ilaçlar hakkında hekimi bilgilendirmesi gerekir. Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalarda YAG lazer uygulaması için genellikle ilaç kesilmesi gerekmez çünkü işlem noninvaziv niteliktedir. Hastanın aç gelmesi gerekli değildir. İşlem sonrası göz bebeği büyütücü damlaların etkisi birkaç saat sürebileceğinden hastanın araç kullanmadan gelmesi veya refakatçi bulundurması pratik bir önlem olarak önerilir.

YAG Lazer Ağrılı mıdır?

YAG lazer uygulaması ağrısız bir işlemdir. İşlem öncesinde göz yüzeyine topikal anestezik damla uygulanır ve kontakt lensin göze yerleştirilmesi sırasında kısa süreli bir dokunma hissi dışında hasta rahatsızlık yaşamaz. Lazer atımları sırasında hasta hafif ışık çakmaları görebilir ve bazı hastalar her lazer atımında düşük yoğunlukta bir tıklama hissi algılayabilir ancak bunlar ağrı olarak tanımlanmaz.

İridotomi uygulamasında iris dokusuna lazer uygulandığında bazı hastalar hafif bir batma veya sızlama hissedebilir ancak bu his genellikle tolere edilebilir düzeydedir ve birkaç saniye içinde geçer. İşlem sonrasında gözde hafif bir rahatsızlık hissi, sulanma veya ışığa hassasiyet birkaç saat sürebilir ve bunlar olağan geçici etkilerdir. Ağrı kesici ilaç kullanımı genellikle gerekli değildir. YAG lazer uygulaması, enjeksiyon veya dikiş gibi ek ağrılı prosedürler içermediğinden hasta konforunun yüksek olduğu bir işlemdir.

YAG Lazer Ne Kadar Sürer?

YAG lazer uygulaması çok kısa süren bir işlemdir. Kapsülotomi genellikle iki ila beş dakika arasında tamamlanır. Lazer atımlarının sayısı kapsül bulanıklığının yoğunluğuna ve kalınlığına göre değişmekle birlikte işlem çoğunlukla birkaç düzine atımla sonuçlandırılır. İridotomi uygulaması da benzer sürelerde tamamlanır ve iris kalınlığına bağlı olarak birkaç dakika sürer.

İşlem öncesi hazırlık süresi (damla uygulaması ve göz bebeğinin genişlemesinin beklenmesi) dahil edildiğinde hastanın klinikte geçirdiği toplam süre yaklaşık bir ila iki saattir. Bu sürenin büyük bölümünü damlaların etkisinin beklenmesi ve işlem sonrası göz içi basıncının kontrolü oluşturur. Vitreus lazer vitreolizisi uygulaması ise hedeflenen opasitelerin sayısına ve büyüklüğüne göre daha uzun sürebilir ve birden fazla seans gerektirebilir. İşlem sonrası hasta herhangi bir yatış gerektirmeden taburcu edilir ve çoğu durumda aynı gün normal aktivitelerine dönebilir.

YAG Lazer Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

YAG lazer uygulaması sonrası dikkat edilmesi gereken kurallar klasik göz ameliyatlarına kıyasla çok daha sınırlıdır. İşlem sonrası hekim tarafından reçete edilen antiinflamatuar göz damlası genellikle birkaç gün ila bir hafta süreyle kullanılır. Bu damlalar lazer uygulamasının tetikleyebileceği hafif göz içi inflamasyonun kontrol altında tutulmasını sağlar. İşlem günü gözün ovuşturulmaması ve tozlu ortamlardan kaçınılması genel bir önlem olarak önerilir.

İşlem sonrası ilk birkaç saat boyunca göz bebeğini büyütücü damlaların etkisine bağlı olarak ışığa hassasiyet ve yakın görüşte bulanıklık devam edebilir. Bu sürede araç kullanılmaması önerilir. Genellikle işlemin ertesi gününden itibaren hasta tüm günlük aktivitelerine kısıtlamasız biçimde dönebilir. İşlem sonrası göz içi basıncında geçici bir yükselme görülebileceğinden işlemden 30 ila 60 dakika sonra basınç kontrolü yapılır. Glokom hastalarında veya göz içi basıncı yüksek seyreden bireylerde bu kontrol özellikle önemlidir. Takip muayenesinde görme keskinliği, göz içi basıncı ve lazer uygulanan bölgenin durumu değerlendirilir.

YAG Lazer Sonrası İyileşme Süreci

YAG lazer uygulaması sonrası iyileşme süreci son derece kısadır. Kapsülotomi uygulanan hastaların büyük çoğunluğu işlemin hemen ardından veya birkaç saat içinde belirgin bir görme düzelmesi fark eder. Arka kapsüldeki bulanıklığın ortadan kalkmasıyla ışık retinaya yeniden engelsiz biçimde ulaşır ve hasta ameliyat öncesi net görme kalitesine kavuşur. İridotomi sonrası ise göz içi sıvı dinamiğinin düzelmesiyle açı kapanması riski azalır ve basınç kontrolü iyileşir.

İşlem sonrası gözde hafif bir inflamatuar yanıt oluşabilir ve bu yanıt birkaç gün içinde antiinflamatuar damlalarla kontrol altına alınır. Kapsülotomi sonrası vitreus boşluğuna düşen kapsül parçacıkları nadiren geçici floater algısına neden olabilir ve bu parçacıklar genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden emilir veya çökerek görme ekseninden uzaklaşır. İridotomi sonrası açılan delikten geçen ışık bazı hastalarda geçici bir parlama hissine yol açabilir ancak açıklık üst kapak tarafından örtülen bölgede oluşturulduğundan bu yakınma çoğunlukla kısa sürede azalır. YAG lazer uygulaması tek seferde sonuç veren bir işlemdir ve tekrar uygulanması nadiren gerekir.

YAG Lazer Riskleri

YAG lazer uygulaması düşük riskli bir işlem olmakla birlikte bazı olası komplikasyonları taşımaktadır. En sık karşılaşılan yan etki işlem sonrası göz içi basıncında geçici bir yükselmedir. Bu yükselme genellikle birkaç saat içinde kendiliğinden düzelir veya göz tansiyonu düşürücü damlalarla kontrol altına alınır. Glokom öyküsü bulunan hastalarda bu basınç artışı daha dikkatli izlenmelidir. Hafif göz içi inflamasyon da yaygın bir yan etkidir ve kısa süreli antiinflamatuar damla kullanımıyla tedavi edilir.

Kapsülotomi uygulamasına özgü nadir komplikasyonlar arasında yapay lensin hasar görmesi, retina dekolmanı ve kistoid makula ödemi sayılabilir. Lazer atımlarının lense çok yakın uygulanması durumunda lens yüzeyinde küçük çukurcuklar oluşabilir ancak bunlar genellikle görmeyi etkilemez. Retina dekolmanı kapsülotomi sonrası çok nadir görülen bir komplikasyondur ve risk faktörü taşıyan hastalarda (yüksek miyop, geçirilmiş retina cerrahisi) dikkatli takip gerekir. İridotomi sonrası ise nadiren kanama, inflamasyon veya iridotomi açıklığının kapanması görülebilir. İridotominin kapandığı durumlarda işlem tekrarlanabilir. Tüm bu komplikasyonların görülme oranı düşüktür ve YAG lazer genel olarak güvenlik profili yüksek bir tedavi yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

YAG lazer kapsülotomi birden fazla kez uygulanabilir mi?

YAG lazer kapsülotomi genellikle tek seferde kalıcı sonuç veren bir işlemdir ve tekrarlanması nadiren gerekir. Oluşturulan kapsül açıklığı zamanla kapanmaz. Ancak çok nadir durumlarda ilk uygulamada yeterli büyüklükte açıklık oluşturulamamışsa veya kapsülün farklı bölgelerinde bulanıklık devam ediyorsa ek lazer uygulaması düşünülebilir.

YAG lazer sonrası ne zaman gözlük numarası değişir?

Kapsülotomi sonrası gözlük numarasında genellikle belirgin bir değişiklik olmaz çünkü işlem yalnızca bulanıklaşmış kapsülü açar ve kırma gücünü etkilemez. Ancak bazı hastalarda kapsülotomi sonrası hafif bir kırma kusuru değişikliği gözlenebilir. Gözlük numarasının kontrol edilmesi için işlemden iki ila dört hafta sonra refraksiyon ölçümü yapılması önerilir.

YAG lazer iridotomi kalıcı mıdır?

YAG lazer iridotomi ile iriste oluşturulan açıklık kalıcıdır ve çoğu hastada tekrar uygulanması gerekmez. Ancak nadir durumlarda iridotomi açıklığı inflamatuar süreçler veya pigment birikimi nedeniyle daralabilir ya da kapanabilir. Bu durumda işlem kolayca tekrarlanarak yeni bir açıklık oluşturulabilir.